کلاف سردرگم تلویزیون اینترنتی در صدا و سیما

شهاب جوانمردی

در حال حاضر به نظر می‌رسد میان مجموعه‌هایی که می‌خواهند خدمات آی‌پی‌تی‌وی ارائه دهند و صدا و سیما فاصله دیدگاه جدی وجود دارد. صدا و سیما با توجه به مساله جدی ریزش مخاطب و همچنین وضعیت بد اقتصادی‌اش نیاز به بازآفرینی را در خود احساس کرده است.

عصرایران؛ پروانه تلویزیون اینترنتی یا همان «آی‌پی‌تی‌وی» شاید از معدود مجوزهایی باشد که پس از گذشت بیش از ۱۰ سال از مطرح شدن آن هنوز وضعیتش در ایران بلاتکلیف است. با اینکه از ابتدای مطرح شدن موضوع IPTV کش و قوس‌های فراوانی میان وزارتخانه ارتباطات و وزارت فرهنگ و ارشاد اسلامی با سازمان صدا وسیما بر سر آن شکل گرفت، اما اواخر سال ۹۳ سازمان صدا و سیما با برگزای مزایده‌ای بالاخره عزم جدی خود را برای راه‌اندازی این سرویس نشان داد. اما دیری نپایید که با برکناری اخوان بهابادی به عنوان قائم مقام رئیس سازمان صدا و سیما در امور فناوری و رسانه‌های نوین و در ادامه آن، استعفای محمد سرافراز از صدا و سیما، با حضور رئیس جدید این سازمان، قراردادهای صدا و سیما با ۵ شرکت (یا کنسرسیوم) برنده در مزایده نیز به حالت تعلیق درآمده است!

تاریخچه تلویزیون اینترنتی در ایران بازمی‌گردد به سال‌های ۸۴ و ۸۵، زمانی که مرحوم وفا غفاریان ریاست شرکت مخابرات را بر عهده داشت و آن زمان این سرویس به صورت آزمایشی با خریداری تعدادی دستگاه ستاپ‌باکس انجام شد اما به علت بیماری غفاریان و سپس فوت او در بهمن‌ماه سال ۹۰ این پروژه متوقف شد و پس از آن دوباره از سال ۹۱ از سر گرفته شد. این فعالیت‌ها با همکاری صدا و سیما و شرکت مخابرات در آن زمان صورت می‌گرفت و در پی امضای قرارداد میان سروش‌سیما و مخابرات قرار بود که پروژه آی‌پی‌تی‌وی در تهران و پنج استان دیگر تست شود، اما با توجه به ارائه سرویس آی‌پی‌تی‌وی بر بستر اینترنت، در همان زمان وزارت ارتباطات ادامه فعالیت این پروژه را منوط به دریافت مجوزهای لازم از سازمان تنظیم مقررات و ارتباطات رادیوئی کرد. علیرضا صیدی مدیرعامل شرکت مخابرات استان تهران در مردادماه سال ۹۳ در خصوص آی‌پی‌تی‌وی گفته بود: «سال پیش سازمان تنظیم مقررات به ما دستور داد با هیچ سازمان و شرکتی حتی صدا و سیما در این حوزه همکاری نکنیم تا وقتی که مجوزهای لازم را از سازمان تنظیم مقررات دریافت کنند.»

در همان زمان، کمیسیون تنظیم مقررات و ارتباطات رادیویی اصول حاکم بر پروانه ارائه خدمات توزیع محتوای صوت و ویدئو را هم مصوب کرده بود ولی آن پروانه هیچ‌گاه عملی نشد.

در واقع سازمان صدا و سیما و وزارتخانه ارتباطات و فناوری اطلاعات و از سوی دیگر وزارت فرهنگ و ارشاد اسلامی سه ضلع مثلثی بودند که به نوعی در این حوزه خود را متولی و یا حداقل سهیم می‌دانستند. اما در این میان با توجه به نگاه انحصارطلبانه و دور از واقعیت صدا و سیما،‌ این سازمان هر نوع محتوای صوتی و تصویری را مصداق پخش فراگیر (که در قانون اساسی به آن اشاره شده است) می‌داند و از این رو معتقد است هم بحث آی‌پی‌تی‌وی و هم محتواهای ویدئویی و صوتی مبتنی بر OTTها هم در حوزه اختیارات اوست و این موضوع دقیقا اختلاف میان وزارت فرهنگ و ارشاد اسلامی و صدا و سیما است.

شاید یکی از مصادیق این اختلاف شکایت صدا و سیما از آپارات است که حتی در برهه‌ای منجر به حذف اپلیکیشن این وب سایت از کافه‌بازار شد. اما سازمان تنظیم مقررات و ارتباطات رادیویی به نمایندگی از وزارت ارتباطات با ارائه مجوز Servco عملا خیال شرکت‌های فعال در این حوزه را راحت کرده است و بیشتر شرکت‌هایی که در این حوزه علاقه‌مند به فعالیت بوده‌اند این مجوز را به طور جداگانه از سازمان تنظیم مقررات دریافت کرده‌اند و طبیعتا FCPها هم با توجه به اینکه پروانه Servco در ذیل پروانه آن‌ها می‌گنجد از این بابت مشکلی ندارند.

از سوی دیگر هم وزارت فرهنگ و ارشاد اسلامی هم محتواهای قابل انتشار در فضای وب را در حوزه اختیارات و نظارت خود می‌بیند و مجوزهای مربوط به حوزه VOD (ویدئو درخواستی) را این وزراتخانه صادر می‌کند.

شهاب جوانمردی مدیرعامل فناپ در این خصوص می‌گوید: «من معتقدم باید یک خط‌کش بگذاریم و همه به قوانین پایبند باشیم و تکلیف خود را بدانیم. ما بقا و حیات‌مان را در نبود بقیه نمی‌بینیم ولی می‌گوییم قوانین شفاف باشد.»

اما این آخر ماجرای پر پیج و خم تلویزیون اینترنتی نیست و با استعفای غیرمنتظره اخوان بهابادی به عنوان قائم¬مقام رئیس سازمان صدا و سیما در امور فناوری و رسانه‌های نوین در دی‌ماه سال گذشته، مسئولیت نوظهور او نیز از ساختار سازمان حذف شد. در ادامه با استعفای محمد سرافراز از ریاست صدا و سیما و حضور رئیس جدید این سازمان، قراردادهای صدا و سیما با ۵ شرکت (یا کنسرسیوم) برنده در مزایده نیز به حالت تعلیق درآمد.

حدود یک ماه پیش مدیرعامل هلدینگ فناپ از لغو تمامی مجوزهای صادره برای اپراتورهای تلویزیون اینترنتی توسط سازمان صدا و سیما خبر داد و اظهار داشت: «این سازمان مجوزهای صادره را کان لم یکن اعلام کرده است.»

جوانمردی با بیان اینکه پس از حضور رئیس جدید سازمان صدا و سیما سیاست سازمان درباره نحوه کار در سرویس IPTV تغییر کرده است گفت: «در این میان مشکل اساسی معطل ماندن سرمایه¬گذاری بخش خصوصی برای سیاست¬گذاری و تغییر سیاست‌ها است که با توجه به سرمایه‌بر بودن بازار تلویزیون اینترنتی، جذابیت سرمایه‌گذاری را برای سرمایه‌گذاران کاهش می‌دهد و آن‌ها را برای ورود به عرصه‌های جدید این بازار نگران می‌کند.»

در حال حاضر به نظر می‌رسد میان مجموعه‌هایی که می‌خواهند خدمات آی‌پی‌تی‌وی ارائه دهند و صدا و سیما فاصله دیدگاه جدی وجود دارد. از یک سو صدا و سیما با توجه به مساله جدی ریزش مخاطب و همچنین وضعیت بد اقتصادی‌اش نیاز به بازآفرینی را در خود احساس کرده است ولی از سوی دیگر با توجه به سابقه رئیس کنونی صدا و سیما به عنوان متولی پروژه تلویزیون اینترنتی در صدا و سیما، رفتارهایی از جنس انحصارگری و عدم واگذاری این حوزه به خارج از سازمان دیده می‌شود. برخی از کارشناسان معتقد هستند در بهترین حالت بین یک تا یک سال و نیم طول می‌کشد تا قرارداد نهایی صدا و سیما با متقاضیان برنده در مزایده به امضا برسد.

پاسخ دهید

نشانی ایمیل شما منتشر نخواهد شد. بخش‌های موردنیاز علامت‌گذاری شده‌اند *